Antologi Basa Sunda - Sasakala jeung Pangajaran Muslim/Bab 1
I.
TJARITA MANDJOR.
§ 1. Abdoel Mangkoeboemi, nagarana nagara Padjadjaran, boga anak doewa, awèwè hidji, lalaki hidji. Ari noe lalaki ngaranna Boedak Mandjor, awèwèna Nji Gendroek. Ari Si Boedak Mandjor tèh mandakawan ka Ratoe Agoeng. Ari Ratoe Agoeng tèja ajana di luwung, tatjan boga nagara. Tapi Boedak Mandjor tèh misah ti djoeragannana, ajana di Koeta Haralang. Ngaran noe boga nagara Badak Haralang. Adina, Atji Panggalang, ménta loetoeng ka Badak Haralang djung monjèt: loetoeng koedoe lima-welas, monjèt lima-welas. Toeloej Badak Haralang nitah ka aki panjoempit, Pèk dipangalakun koe aki panjoempit, munang loetoeng lima-welas, monjèt lima-welas. Toeloej disanggakun; ana dibilang loetoengna, ngan aja opat-welas. Dipaling koe Boedak Mandjor hidji, tapi dipaling sotèh, tu dihakan, diparabkun ka andjing aki panjoempit.
§ 2. Ari Boedak Mandjor tèh disiksa koe Badak Haralang, pèdah maling loetoeng, dititah ngangon sapi. Batoerna ngangon boedak opat poeloeh. Ari Boedak Mandjor tèh tu bunang dititah koe batoerna. Tinja badami boedak noe opat poeloeh tèh: Hajoe, oerang paèhan baé Boedak Mandjor tèh. Ana dipaèhan, ngapoeng Boedak Mandjor, urun di mèga malang. Nèndjoan djoeragannana, tèmbong di luwung. Toeloej disampurkun; datang ka Ratoe Agoeng, ditarima koe djoeragannana. [ 54 ]Pèk ngomong Boedak Mandjor: Hajoe, djoeragan, oerang lumpang ka nagara Koeta Tandingan. Tinja toeloej lumpang Boedak Mandjor tèh djung Ratoe Agoeng. Ari datang ka nagara Koeta Tandingan, dipangreboetkun piguruhaun ti Koeda Pamekas. Der baè perang djung Koeda Pamekas. Toeloej disedekkun Koeda Pamekas ka nagara Koeta Haralang. Mènta toeloeng Koeda Pamekas ka Badak Haralang; ditoeloeng koe Badak Haralang, hentu mahi ka Boedak Mandjor, èlèh doewannana. Ngawoela baè kabèh ka Boedak Mandjor, nagara Koeta Haralang dibikun.
§3. Ari gus ngawoela kabèh, Boedak Mandjor tèh toeloej njampur Nji Gendroek, dibawa ka sawerega, rèk mènta diganti roepa ka Dèwata. Datang ka sawerega, pok ngomong ka Dèwata: Kaoela hajang diganti roepa, diganti ngaran djung iju doeloer kaoela. Sug diganti roepa doewannana sarta diganti ngaran. Ari Boedak Mandjor dingaranan Kai Soetra Kalang Panggoeng, Nji Gendroek Atji Wangi Ratna Inten. Ari gus kitoe amit, rèk ngawoelaan Ratoe Agoeng. Diwidian koe Dèwata. Toeroen ti sawerega, datang ka Ratoe Agoeng Koesoemah Sang Dèwa Sakti di nagara Koeta Tandingan. Dipariksa koe Ratoe: Iju oerang mana, mènak kasèp-kasèp? Ari tjek Soetra Kalang Panggoeng: Na, Ratoe poho ka kaoela? Kaoela tèh Kai Mandjor tèja; ari iju Nji Gendroek tėja. Ari saoer Ratoe: Koemaha noe matak djadi gulis? „Soemoehoen, sabab dilokat koe Dèwata. Ajuna mah gus pada ganti ngaran kabèh. Ngaran kaoela Soetra Kalang Panggoeng haloel tapa Radèn Djaksa Tètèsan Goerijang domas, ari doeloer kaoela Atji Wangi Ratna Inten poetri ajoe ti Dèwata.”
§ 4. Saoer Ratoe: Ajuna rèk naon karep? Ana ngawangsoel: Baréto djoeragan kaoela, ajuna djoeragan kaoela. Ngan rèk ngawoela baè kadiju sotèh. Ratoe kaèwoehan; ari diandel, bisi lain, tu diandel, bisi enja. Pok njaoer: Hadè rèk ngawoela ka aing, tapi pangnaloekkun hula Ratoe Balangbangan, ngaranna Kebo Sadingding, Patihna Kebo Kalawiran, Djaksana Moending Boentiris, adina Poetri Gandir Wangi. [ 55 ]Lamoen datang ka taloekna èta noe sakitoe, ditarima manèh rèk ngawoela ka aing. Lamoen tu bunang, aing emboeng dikawoelaan koe manèh. Los ajuna manèh, gura mijang ka Balangbangan. Toeloej baè lumpang doewaan, datang ka basisir, manggih parahoe sapotong, pèk ditoempakan koe doewaan, manggih poelo, ari noe boga poelo Nji Limar Wangi. Urun noe doewaan tèh ka Nji Limar Wangi.
§ 5. Ditanja koe Nji Limar Wangi: Iju oerang mana? Ngawangsoel: Kaoela oerang Koèta Tandingan. „Saha nja ngaran ?” — Kaoela Soetra Panggoeng. „Ari èta noe awèwè saha ngaranna?” — Atji Wangi Ratna Inten. „Dèk naon pibèdjaun?” — Kaoela kur dipiwarang koe djoeragan. „Saha ngaranna djoeragan sampean?” — Djoeragan kaoela Ratoe Agoeng. Kaoela dipiwarang naloekkun oerang Balangbangan. Tjek Limar Wangi: Rèk naon anoe matak kadiju? Ngawangsoel: Kaoela rèk ngindjum parahoe. Tjek Limar Wangi: Kaoela boga parahoe, tapi sampèan moal tahan perang djung oerang Balangbangan. Ari kaoela tu boga doeloer lalaki; ka sampean karoenja, dèk diakoe doeloer koe kaoela. Ari daèk, hajoe djung kaoela baè ka Balangbangan. Noe matak miloe, sabab kaoela boga pamoek, ngaranna Gadjah Maloewa, gedèna tu kira-kira. Ari tjek Soetra Kalang Panggoeng: Soekoer lamoen kitoe mah. Hajoe baè oerang ka Balangbangan. Tinja toeloej baè; ari noe tiloean taroempak parahoe, ari Gadjah Maloewa tu toempak parahoe, njoektjroek baè di laoet.
§ 6. Datang ka Balangbangan tu munang handjat koe noe ngadjaga di palaboewan. Soetra Kalang Panggoeng maksa, der perang. Tu tahan Panggoeng, awèwèna noe doewa tèja tu tahan. Datang Gadjah Maloewa, mawa panunggul busi, bobot toedjoeh pikoel. Diamoek koe Gadjah Maloewa, adjoer kabèh oerang Balangbangan. Ari gus kitoe nanja Kebo Sadingding ka Soetra Kalang Panggoeng: Sampèan oerang mana? Ngawangsoel: Kaoela ti Koeta Tandingan. Ngaran kaoela Soetra Kalang Panggoeng. Dipiwarang koe Ratoe Agoeng naloekkun oerang Balangbangan. Ajuna koe[ 56 ]maha? Tarima ngawoela atawa rèk hentu? Ngawangsoel Kebo Sadingding: Tarima ngawoela baè. Tjek Soetra Kalang Panggoeng Ari gus tarima ngawoela mah, hajoe oerang boedal kabèh ka nagara Koeta Tandingan. Tinja toeloej baè kabèh ka kapal sarta tu aja noe tinggalun, kaleboe-leboena dibawa. Datang ka palaboewan Koeta Tandingan, Soetra Kalang Panggoeng nitah ngiberan ka Ratoe Agoeng, jèn oerang Balangbangan gus kabojong. Pèk baè dipapag koe tatabuhan; datang, der baè pèsta bari ngadjenengkun. Kebo Sadingding djadi Patih, Kebo Kalawiran djadi Djaksa, Moending Boentiris djadi Mantri, Nji Gandir Wangi djadi guruha Ratoe, Nji Limar Wangi, Atji Wangi Ratna Inten djadi guruha Ratoe kènèh baè. Ari Soetra Kalang Panggoeng tu digawėkun, diakoe sadèrèk baè, tapi kawasana saroewa baè djung Ratoe.
Tamat.