Lompat ke isi

Antologi Basa Sunda - Sasakala jeung Pangajaran Muslim/Bab 9

Ti Wikipabukon
[ 100 ]

IX.
IJU KITAB SADJARAH.




§ 1. Bismi’llahi’rrahmani’rrahimi. — Njaritakun oemoer doenja kabèhna saketi taoen lobana, ukur mangsa toeroen Nabi Adam ti sawerga kari oemoer doenja tèh salaksa taoen, ari salapan laksa dienggonan ratoe doewa, hidji Ratoe Maroet, doewa Ratoe Banoedjan. Ditjaritakun ukur mangsa Nabi Adam toeroen ti sawerga ka alam-doenja, kabendon koe Pangéran djung Baboe Hawa, tina asal dahar larangan Pangéran, ngaranna boewah hoeldi. Toeroenna di poè kemis tanggal tiloe boelan Moeharam taoen waoe; toeroen di poekoel genep isoek, lumpangna ka alam-doenja. Nabi Adam djung Baboe Hawa njandang dosa, diiringkun koe malaikat, tiharup titoekang. Kalangkoeng wirangna Nabi Adam. Ana ragrag ka goenoeng Soerandil, ari Baboe Hawa ragragna ka goenoeng Sijem. Langkoeng-langkoeng matak karoenja èta doewa djalma tèh. Tjurik nalangsa ka awakna aja di goenoeng Soerandil Nabi Adam. Ari Baboe Hawa tjurik nalangsa aja di goenoeng Sijem.

§ 2. Èta doewannana kalangkoeng-langkoeng sangsarana, djalma kabendon koe Pangéran. Burang, puting nangis baé, neda hampoera. Kalangkoeng matak njaah, lamoen kadèngè mah koe oerang. Ari lawasna kasangsara munang saratoes taoen; èta burang puting narangis baè. Ditjaritakun tji panon Nabi Adam ragrag kana kusik goenoeng Soerandil, èta djadi inten mirah Sèlan djung djadi sagala permata anoe èndah[ 101 ]èndah, èta asal tina tji panon Nabi Adam. Ditjaritakun dui tji panon Baboe Hawa ragragan kana kusik goenoeng Sijem, djadi inten bidoeri djung dui djadi moetijara anoe èndah- èndah djung inten djambroet, miwah emas salaka. Èta sasakala tji panon Nabi Adam djung Baboe Hawa, tetkala kabendon, manana djadi haram.

§ 3. Ari ukur kitoe tèh dina waktoe soeboeh katjida nangisna Nabi Adam, toeloej salat doewa raka’at. Ari gus kitoe munang timbalan Pangéran: Hè Adam, manèh dihampoera dosa manèh koe kami, serta manèh téh didjadikun radja didjero alam-doenja; èta koe kami diserahkun kabėḥ ka manèh, serta koe manèh koedoe tèjangan Baboe Hawa. Maka toeloej Nabi Adam nèjangan, diiringkun koe malaikat Djabarail. Hantu ditjaritakun di djalanna. Barang nepi ka tanah Miskin, tegesna ka boemi Mekah, toeloej Baboe Hawa kapanggih di goenoeng Arpat. Toeloej dirangkoel Baboe Hawa koe Nabi Adam serta bari narangis djalma doewa tèh. Ditjaritakun Nabi Adam djung Baboe Hawa imah-imah dui di tanah Djoedah, soeka-boengah papangantèn. — Hantu ditjaritakun lawasna papangantèn. Ladjeng ngandeg Baboe Hawa. Ari gus kitoe munang salapan boelan, ladjeng medal doewa, lalaki djung awèwè. Ari roepana, aja noe kasèp, aja anoe goréng.

§ 4. Ditjaritakun Nabi Adam djung Baboe Hawa poetraannana munang opat poeloeh kembar. Ladjeng kersana Nabi Adam didjodokun djung doeloerna sawewedalan. Ari kersana Nabi Adam anoe hadè koedoe munang anoe gorèng; ari kersana Baboe Hawa noe hadè koedoe munang anoe hadè dui, anoe goreèg koedoe munang anoe gorèng dui. Ngalahir Nabi Adam: Ari kitoe mah karep manèh, Baboe Hawa, hantu adil, lamoen anoe hadė koedoe munang anoe badè dui mah, ari anoe gorèng koedoe munang anoe gorèng dui mah. Njaoer Baboe Hawa: Kadjun, da kaoela anoe boga anak, da kaoela anoe ngarunuhkun, da kaoela anoe ngadjoeroekun, da kaoela anoe njoesoean. Ngalahir Nabi Adam: Lain manèh, anoe boga tèja mah kami. ............. [ 102 ]§ 5. Patih Adjar poepoetra Goesti Nabi Ibrahim, djoe-djoeloek Haliloe’llah. Ditjaritakun Nabi Ibrahim manana djadi nabi toer diangken sanak raket koe Jang Widi, hantu bengkang sakedap nètra koe Jang Agoeng. Sanget pisan asihna Pangéran ka Goesti Nabi Ibrahim, toer ginandjar djadi ratoe agama Islam djung digandjar istri luwih gulis roepana, poetri betah tapa, dingaranan Duwi Sarah. Sadjagat taja bandingna: lamoen ditingali ti kadjaoehan, lenggik lampir, gulis konèng serta sungit mabek, wawangi sedep pisan. Lamoen ningali poetra Radja Mangkoe Rat Sam tansah migawè kangunahan. Ditjaritakun roepa Duwi Sarah saperti Wedadari ukur ngalajoeng, sadjagat hantu aja sasamana. Agoeng tapana, saban-saban poè poewasa; lamoen ti puting, hantu sarė, manana dipaparin rahmat di doenja di ahèrat.

§ 6. Ari asalna Duwi Sarah anoe matak kapiguruha koe Nabi Ibrahim, doemèh Nabi Ibrahim getol tapana. Ari tapana tiloe perkara. Hidji Nabi Ibrahim tapana hantu kersa dahar luut, lamoen hantu aja tatamoe: saoemoerna hiroep, lamoen dahar, djung tatamoe; èta soeka-boengah. Kadoewa Nabi Ibrahim tapana saregep papadoean djung djalma djung malaikat, amrih bener ilmoena; èta soeka-boengah lahir batin, lamoen miraos ilmoe. Katiloe Nabi Ibrahim tapana padoe djung kapir, mareboetkun Pangéran, manana dipaparin rahmat soegih doenja moekti. Ari ukur mangsa papangantènan anjar djung Duwi Sarah bahula tjara himi-himi, hantu munang bengkang, rantat-roentoet, ti burang ti puting misaoer kalakoean ilmoe agama, djung bab ibadah anoe oetama dilampahkun.

§ 7. Ditjaritakun Nabi Ibrahim kersa rèk ngaroeroeg ka Radja Namroed, gegedèn, kapir moesrik. Sahabat Nabi Ibrahim anoe ngiring watara tiloe ratoes lobana. Ari gus kitoe Duwi Sarah hatoeran ka Nabi Ibrahim: Koemaha adjengan lamoen lawas aja di pangroeroegan? Èta Duwi Sarah kalangkoeng hawatir djung melang ka tjarogè. Ditjaritakun dui Duwi Sarah kagoengan landjang, usi imah, ngaranna Siti Hadjar, awèwè ti goenoeng Kap, asalna ngawoela ka Duwi [ 103 ]Sarah. Hatoeran ka tjarogèna: Èh Goesti Nabi Ibrahim, Haliloe’llah, adjengan lamoen munang perang djung Radja Namroed serta adjengan soemping dui ka Baètoe’lmoekadas, koering gadoeh nadar ka adjengan. Èta Siti Hadjar koe adjengan koedoe tikah. Ngandika Nabi Ibrahim: Hè njai Siti Sarah, bisi matak djadi hantu sabar njai, toengtoengan- nana doraka njai ka Pangéran. Duwi Sarah hatoeran dui: Èh Goesti Nabi Ibrahim, nja moal sabar, lamoen kersa adjengan mah koe andjun; ari iju mah da karep djisim koering. Timana pimunangun hantu sabar?

§ 8. Ditjaritakun Nabi Ibrahim angkat ngaroeroeg ka Radja Namroed di nagara Baboel, sarta njandak balad tiloe ratoes lobana. Hantu ditjarilakun di djalanna. Datang kaloewarun nagara Baboel ladjeng masanggrahan. Sanggus kitoe ladjeng angkat Nabi Ibrahim njalira ka nagara Baboel. Kapanggih Radja Namroed ukur jalik dina randjang katil emas, serta ukur diparek koe guruhana rudjung koe mantri-mantri. Ari Nabi Ibrahim ladjeng baè linggih kana katil Radja Namroed serta diharupan Radja Namroed. Ditjaritakun Radja Namroed ukur mangsa Nabi Ibrahim soemping serta linggih diharupan, maka kagèt serta goemeter awakna, sijun pabaoer djung ambek. Ladjeng njaoer Radja Namroed ka Nabi Ibrahim: Hè Ibrahim, manèh dèk naon aja diharupun kami? Bet manèh aboes ka nagara kami serta manèh dijoek diharupun kami. Hantu aja pisan tata-karama ka kami. Manèh tèh rèk njerahkun diri manèh, rèk mènta dihoeroe dui koe kami tjara bahula? Panjana kami manèh tèh gus paèh, gus djadi leboe awak manèh.

§ 9. Nabi Ibrahim ngalahir ka Radja Namroed: Èh Namroed, kami noe matak datang ka manèh, dipiwarang koe Goesti Jang Agoeng. Eta manèh njembah kana berhala tèh mudjuh. Ari èta berhala djidjiunan manèh, diroepakun wong toewa manèh, ari gus kitoe disembah koe manèh. Èta sesembabun sija-sija baè. Lamoen manèh hantu njaho, anggoer njembah mah ka Goesti Jang Agoeng, anoe jasa ngadamel langit djung boemi, anoe jasa ngagandjar djung njiksa, anoe [ 104 ]ngadjadikun manèh djung kami, nja èta ngaranna Allah Ta’ala. Djung dui manèh tèh koedoe ngoetjapkun doewa kalimah, nja èta: Ashadoe an la ilaha illa’llahoe waashadoe anna Ibrahima Haliloe’llah. Èta timbalan Goesti Jang Agoeng. Oepama manèh noeroet ka parèntah kami, manèh tèh didjadikun radja, marèntah rat nagara Baboel, serta ditambah dui marèntah sadjagat kabèh. Djung dui manèh gus kolot, murun dipoelangkun dui oemoer manèh kana lima-welas taoen, djung koewat manèh djung kasoegihan manèh kabawa serta dipaparin tikel doewa. Djung dui lamoen manèh gus nepi ka adjal manèh, murun ditjawisan sawerga koe Goesti Jang Agoeng, djung kamoeljaan manèh ti doenja kabawa ka ahèrat. Saoepama manèh hantu noeroet ka parèntah kami, timbalan Jang Agoeng manèh tèh koedoe ditigas baè buhung manèh koe kami masing djadi doewa; tanwandè njawa manèh murun dialoengkun ka naraka djahanam koe malaikat.

§ 10. Njaoer Radja Namroed ka Nabi Ibrahim: Manèh tèh, Ibrahim, koe kami dingaranan djalma goemedè baè. Bet koedoe maréntah ka kami. Ajuna kami tèh, Ibrahim, hantu sijun, hantu èra koe manèh. Barèto wani, ajuna wani kami ka manèh. Ariraha baè manèh ngadjak perang djung kami? Hajoe baè. Ngalahir Nabi Ibrahim ka Radja Namroed: Sanadjan aing ogè, wani, hantu sijun, hantu èra moemoesoehan djung manèh. Ajuna wani, djaga wani. Ariraha baè manèh ngadjak perang djung aing? Doemèh aing djalma sorangan wani moemoesoehan djung manèh, sabab aing diraksa koe Pangéran aing. Njaoer Radja Namroed: Sanadjan kami ogė, wani moemoesoehan djung Pangéran manèh, Ibrahim. Dimana ajuna Pangéran manèh, Ibrahim? Sanadjan ngadoe balad, masih loba balad kami. Sanadjan aja di langit Pangéran manèh, Ibrahim, murun dipanah koe kami, moal hantu kuna koe panah kami.

§ 11. Ngalahir dui Nabi Ibrahim: Eh Namroed, Pangéran kami mah tara kuna koe panah djung hantu kuna koe paèh. Njaoer dui Radja Namroed: Eh Ibrahim, manèh tèh koedoe ngahalangan ka Pangéran manèh. Koe kami dèk [ 105 ]ditéjang ka langit, dèk ditangtang, diadjak perang. Ajuna dagoan koe manéh didiju. Eh noedjoem, dangdanan toetoempakan aing manoek gergasi serla tundunan katil emas, serta koedoe rudjung manèh djung aing. Ari gedèna manoek gergasi saroewa djung onta, ari djangdjangna saroewa djung lajar parahoe kétji, ari sowarana serak-serak. Toeloej ditoempakan koe Radja Namroed djung noedjoem, toeloej hiber kaloehoer. .

§ 12. Ari gus datang kana mèga, sug urun. Toeloej nangtang ka Pangéran: Hé Pangéran Ibrahim, bidjil manèh; oerang perang djung kami, Sakali, doewa kali, tiloe kali nangtangna, toeloe] manahkun panah kaloehoer. Ditjaritakun panah Radja Namroed ditjandak koe malaikat Djabarail, serta dioesapan getih djung ditundunan daging. Toeloej diragragkun panah téh kahandap, toeloej ditjokot koe Radja Namroed. Ari diilikan panah téh, bet aja getih djung daging. Ngoetjap Radja Namroed: Dalah ajuna Pangèran si Ibrahim gus path, tah, da aja tandana di panah, aja getih djung daging. Hajoe, noedjoem, oerang kahandap.

§ 13. Gus datang kahandap, toeloej Radja Namroed ngalahir ka Nabi Ibrahim: Eh Ibrahim, ajuna Pangèran manèh gus paèh, tah tandana; di panah kami aja gelih djung daging. Koe kami ditangtang, diadjak perang; hantu daékun kaloewar, tajoh sijunun koe kami. Toeloej dipanah koe kami, kuna. Tah tandana, aja getih djung daging; téndjo koe manéh. Nabi Ibrahim ngalahir ka Radja Namroed: Eh Namroed, Pangèran aing mah moal kuna koe poepoes djung moal kuna koe panah. Balik-balik ajuna manéh dèk noeroet ka paréntah kami atawa moal? Rèk koemaba karep manèh? Dèk ambek, koe aing murun ditjekel buhung manèh. Njaoer Radja Namroed: Eh Ibrahim, manéh téh djadi ngadjak perang ka kami. Hadè, kami dagoan baè bulaanan; kami rèk ngoempoelkun gagaman hula. Ngalahir Nabi Ibrahim: Hadè, koe aing didago. ‘

§ 14. Ditjaritakun Nabi Ibraham salat doewa rakaat, neneda ka Pangéran njoehoenkun pitoeloeng. Diljaritakun malaikat [ 106 ]Djabarail soemping serta njandak timbalan Goesti Jang Agoeng. Ari saoer malaikat Djabarail: Eh Nabi Ibrahim, Haliloe’llah, paneda sampèan téh ditarima koe Goesti Jang Agoeng. Ajuna timbalan Goesti Jang Agoeng, murun datang ti Pangèran roepana rungit, gedèna sadjago, serta datang njarotjoan ka djalma Radja Namroed kabéh. Lamoen tobat èta djalma, sedja rèk mandjing Islam, murun balik dui rungit tèh, Eta koe sampèan koedoe dipopojankun ka Radja Namroed jén kitoe timbalan Goesti Jang Agoeng. Ladjeng moelih dui malaikat Djabarail.

§ 15. Ditjaritakun Nabi Ibrahim ngalahir ka Radja Namroed: Eh Namroed, mangkè bakal aja balai ti Pangèran. Ari roepana rungit gedéna sadjago, murun njarotjoan ka manèh. Oepama manéh tobat, moal toeloej njotjoan ka manèh èta rungit téh. Njaoer Radja Namroed ka Nabi Ibrahim: Kami téh lain boedak, Ibrahim, disingsijunan koe manèh, Oelah doewa kali manéh ngomong kitoe ka kami. Ngalahir Nabi Ibrahim ka Radja Namroed: Eh Namroed, hadè manèh kitoe nja ngomong ka kami. Moal koengsi sadjam datang dia rungit ka manèh.

§ 16. Ditjaritakun Radja Namroed aboes kana gedong busi, hoeni kabina-bina. Diljaritakun éta rungit datang, sowarana pating-goeroemoeng. Toeloej njarotjoan ka djalma kabéh, toeloe} parach. Djung aja rungit lemboet, sagedè tongo, tiloe lobana, aboes kana gedong busi Radja Namroed. Anoe doewa asoep kana tjulina, toeloej neroes kana oetukna; anoe hidji aboes kana iroengna. Liwat langkoeng njerina Radja Namroed, datang ka ngadagor-dagorkun hoeloena kana tihangna busi, toeloej patih, munang toedjoeh poé toedjoeh puting sakaratna. Ditjaritakun gus kosong nagara Baboel, hantu aja djalma didjero nagara.

§ 47. Ditjaritakun Nabi Ibrahim ladjeng ka iboe-ramana. Barang soemping, Nabi Ibrahim ngalahir: Eh iboe rama, mudjuh njembah kana berhala teh, karana pagawéan Sétan, matak doraka. Njaoer ramana iboena: Kami téh hantu sedja nja salin agama, sabab toetoeran ti nini mojang kami, masih [ 107 ]datang ka paèh ogè. Djung dui hantu moepakat djung dungun-dungun kolot noeroet ka boedak. Nabi Ibrahim bendoe, ladjeng narik pedang, ladjeng ditigas buhung iboe-ramana, ladjeng paěh. Ditjaritakun Nabi Ibrahim ladjeng moelih ti nagara Baboel. Hantu ditjaritakun di djalanna. Soemping baladna kabèh ka Baètoe'lmoekadas. Sahidji hantu aja noe paÈh Èta, serta dipapag koe garwana, koe Duwi Sarah. Hantu ditjaritakun kitoe-kijuna garwana. Ditjaritakun Duwi Sarah hatoeran ka Nabi Ibrahim: Djisim koering barèto gadoeh nadar ka adjengan, lamoen adjengan munang perang djung Radja Namroed serta salamet sarira, èta Siti Hadjar koe adjengan koedoe tikah. Ajuna wadjib koe adjengan dilampahkun, sabab nadar simkoering.

§ 18. Ladjeng Nabi Ibrahim nikah ka Siti Hadjar. Sanggus djadi pangantèn, èta loeloes suwu garwa. Lawas-lawas ditjaritakun Siti Hadjar njiram, oelatna pararijas, padaharan gus mendjoel. Èta Duwi Sarah langkoeng bendoe, sadjeroning manahna: Ari awak aing tatjan runuh. Ditjaritakun Duwi Sarah hantu bunang didukutan koe tjarogė; Duwi Sarah ngan moerang-moering baè. Ari disaoer, merengoet awor ngadjebian; ari dipangkon, kokolosodan bari sikadep djung ngadjebian. Lamoen diadjak sarė koe Nabi Ibrabim, ana dikukupan, ngan moentel baě dina simboet. Ari dėk diamboeng, Duwi Sarah ngan ngalijus baè serta ngalèlèwè rudjung ngoetjap sadjeroning manahna: Djalma iju, lamoen koe kami dirasa-rasa lain nabi pasti, koe kami dipandjara baè, masingna ngarasa njeriun. Ngan soepaja iju djalma tèh nabi, njaah koe kanabiannana djung dui diangken sanak raket koe Jang Agoeng. Manawa ngala'nat, temen tjilaka lahir batin.

§ 19. Kalijusannana Duwi Sarah ladjeng hatoeran ka Nabi Ibrahim: Hè Goesti Nabi Ibrahim, èta Siti Hadjar koe adjengan djaoehkun; oelah kadulu koe mata koering; karana hantu bisa nahan amarah. Nabi Ibrahim mikir sadjeroning manahna: Djaga baringsoepagi anak poetoe kami, lamoen boga èwè doewa, disaimahkun, eta haram hoekoemna. Karana iju tanda: Koe kami gus dilakonan, kaliwat nja Digitized by Google [ 108 ]sangsara sarta wirang. Saputing ogan sedih baè, ladjeng medal Nabi Ibrahim ti pasaréan serta amit ka Njai Duwi Sarah: Ratoe, kakang amit. Njai Ratoe, kakang dèk lumpang ka magara Mekah. Duwi Sarah hantu ngawangsoel. Oesikna di manahna Duwi Sarah, ningali ka rakana bendoe koe sabab tjoewa-guluhna: Sapuling koe kami hantu diladénan kersana. Ladjeng kahatoeran Duwi Sarah; katingali koe Nabi Ibrahim ngagebjar waosna tjara kilat baé, hantu ditolih koe Nabi Ebrahim.

§20. Ladjeng djengkar Nabi. Ibrahim djung garwana anoe anom, wastana Siti Hadjar, lumpangna hantu toeroet djalan enja, neroes luwung bad, serta panas kaliwat-liwat djung nintjak batoe lalutik, liwat njeri kana soekoe. Lumpangna kaliwat sangsara, sabab sijun koe maroe Ratoe. Hantu ditjaritakun lawasna di djalanna. Datang ka tanah Mekah, ladjeng mondok. Ditjaritakun Siti Hadjar runulna gus nepi ka salapan boelan, karaos padaharannana njeri, ladjeng medal pameget roepana kasép kabina-bina. Ngowona di noe langka tjai pikun beberesih, ladjeng Nabi Ibrahim loempat nèjangan tjai, hantu manggth, datang ka karingetna tjoeroeloek, datang ka toedjoeh balikan hantu manggih kènèh. Ditjaritakun éta orok goegoerindjalan, ninijak tanuh. Hantu antara dui toeloej bidjil tjai serta hèrang kabina-bina, maka dingaranan Tjai Samsam. Ladjeng Siti Hadjar beberesih, ladjeng èta orok disiraman; ari gus beresih, ladjeng dipangkon koe Siti Hadjar.

§ 24. Ditjaritakun aja kapilah liwat, ningali djalma mangkoe orok. Toeloej disampurkun serta ditanja: Èh anoe mangkoe orok, njai oerang mana, ngadjoeroe di luwung kiju? Djung sasari didiju tara aja tjai, ari ajuna, bet, aja tjai. Timana datangna? Njaoer Siti Hadjar: Uh, kapilah, kaoela 1h garwa Nabi Ibrahim. Ari datang kadiju, kaoela ngadjoeroe. Satemen-temenna mah iju téh poetra Nabi Ibrahim. Ari iju tjai moedjidjat iju orok. Ari Nabi Ibrahim ajuna ukur néjangan tjai, atjan soemping. Maka kapilah éta ngahatoeranan sindjang djung kadaharan, njahoun jén bakal [ 109 ]djadi nabi luwih. Toeloej lumpang dui kapilah. - Ditjaritakun èta Nabi Ibrahim moelih mantas nějangan tjai, welèh, hantu nimoe. Ari soemping, ningali aja tjai digigirunnana djung gus disimboet éta orok serta njanggigirkun tjai djung kadaharan.

§ 22. Nabi Ibrahim mariksa ka Siti Hadjar: Eta tjai timana asalna, djung papakèan djung kadaharan èta timana? Siti Hadjar ngawangsoel: Noen Goesti, ari perkara éta tjai, asalna poetra sampéan kokondėjalan, nintjak tanuh. Hantu antara dui ladjeng bidjil jai tina djero tanuh. Kitoe asalna, noen. Sarengna dui, noen Goesti, ari perkara èta sindjang djung kadaharan, asalna aja kapilah liwat djalan, ningali ka djisim koering. Mangsa harita ukur mangkoe poetra sampean. Toeloej ka djisim koering èta kapilah nanja kiju: Njai oerang mana, njai tèh bet mangkoe orok dina luwung kiju? Rudjung èta aja tjai, sasari mah didiju tara aja tjai. Ari koe djisim koering diwangsoel ka kapilah: Ari kaoela, kapilah, satemen-temenna garwa Nabi Ibrahim, ngadjoeroe didiju. Ari perkara tjai, iju moedjidjat iju orok. Ladjeng baè èta kapilah njandak sindjang djung kadaharan, dipaparinkun ka djisim koering. Ari gus kitoe èta kapilah toeloej dui. Èta kitoe asalna, noen. Nabi Ibrahim ladjeng abdas; ari gus abdas, ladjeng salat doewa raka'at, moedji soekoer: Alhamdoe lillahi, Rabbi'l'alamina. Ladjeng dingaranan ja orok Ismail.

§ 23. Ladjeng medal babakan, kersana midamel gedong gedė sahidji. Batoe anoe didamel, toedjoeh dupa legana; pasagi, ngan rada pandjang, tjara parahoe kėtji semoena. Toedjoeh-belas dupa loehoerna, pantes kabina-bina serta nganggo talang tiloehoerna. Ari djoeroe kidoel wètan ditundunan Hadjar-aswad, tèmbong saperti patoet rarahi manoesa roepana. Ari èta batoe asalna tjandak Nabi Adam ti sawarga; ditundun dina gebjogna. Maka saha-saha noe njijoem èta batoe, maka mandjing ing sawarga agoeng. Ari ngoedjoerna èta gedong, lamoen ditingali, bener ngalèr ngoelon. Dingaranan Ka'batoe'llah, ajuna paranti tawap anoe moenggah hadji. Sabulahna ngoedjoer ngetan ngidoel èta wadjib tawap [ 110 ] anoe moenggah hadji, toedjoeh kali koeriling lobana, djadi ngabèlaan Goesti Nabi Ibrahim. Sanggus djadi Kabatoe’llah, ngoeriling, toedjoeh koeriling. Djung dui manana djalma, anoe moenggah hadji, loeloempatan toedjoeh kali, noeroetan kalampahan Nabi Ibrahim, ukur mangsa nèjangan tjai, datang ka toedjoeh balikan; ajunana djadi tawap sa’i ngaranna. Manana djadi wadjib roekoen hadji lumpang djaoeh ka tegal Tarawijah, urun di goenoeng Arpah sapuling: èta ngabèlaan Nabi Ibrahim, ukurna angkat ti nagara Baboel.

§ 24. Ari gus kitoe Nabi Ibrahim kersa kilir ka Bètalmoekdas. Hantu ditjaritakun sakali; kadoewa kalina mah ditjaritakun Nabi Ibrahim éta popojan ka Duwi Sarah jèn Siti Hadjar gus ngadjoeroe lalaki, serta roepana kasép kabina-bina. Eta Duwi Sarah, barang ngaroengoe Siti Hadjar gus ngadjoeroe, manahna Duwi Sarah sakalangkoeng nijeri. Ladjeng angkat Duwi Sarah, bendoe ka rakana, ka nagara Baboel angkatna. Toeloej ditjaritakun Duwi Sarah mikir sadjeroning manahna: Moega-moega koe Goesti Jang Agoeng èta anak Siti Hadjar dipaèhan. Kalingali koe Goesti Jang Agoeng kereteg manahna Duwi Sarah, ladjeng ngadawoehkun timbalan ka Nabi Ibrahim: Hè Nabi Ibrahim, anak manéh Ismail koedoe guwat puntjit, masing datang ka paéh. Nabi Ibrahim ngawangsoel: Soemangga; oelahmoen anak djisim abdi, oepamana dikersakun, moal lijan ti oendjoekan soemangga, sebab Goesti anoe kagoengan. Tatapi hatoeran sakitoe sotèh, ari manahua mah hantu bersih: Uh Goesti Jang Agoeng, uh, bet kabina-bina tuing. Boga anak sahidji, bet dipiwarang dipaéhan. Sok komo tuing, lamoen boga anak doewa tiloe. Kaceninga kareteg manahna Nabi Ibrahim, ladjeng ngadawochkun timbalan ka malaikat Djabarail: Èh Djabarail, manéh toeroen; kami nilah ka kakasih kami djalma doewa, karana èta djalma doewa tèh kus pada djaréngkél hatèna. Dawoehkun wahjoe kami.

§ 25. Ditjaritakun Nabi Ibrahim kur tjalik di boemi djung Duwi Sarah, tjalik rurudjangan dina katil, nganggo emas. Ditjaritakun aja djalma soemping; tiloe lobana, anoe datang, [ 111 ]serta karasèp kabina-bina serta ngarora. Nabi Ibrahim sakalangkoeng boengah manahna, Duwi Sarah kaliwat soekana. Ladjeng Duwi Sarah dangdan pamasangan djung sisihan. Duwi Sarah gogorèngan daging sapi, disop sakalangkoeng sungit, matak sedep sambarana. Ari gus asak, ladjeng ditoeroenkun koe Duwi Sarah. Ladjeng tjalik Nabi Ibrahim rėk kersa dahar djung tatamoe, ari Duwi Sarah jalik ti kadjaoehan. Ditjaritakun Nabi Ibrahim, arina dahar djung tatamoe, sok toengkoel baè, amrih oelah èraun tatamoe; ari éta tatamoe hantu kersaun dahar. Katingali koe Duwi Sarah jèn tatamoe hantu kersaun dahar, ladjeng hatoeran Duwi Sarah ka Nabi Ibrahim: Hè Nabi Ibrahim, èta koe naon tatamoe hantu kersa dahar, noen? lju dina Tapsir ahiwal dina soerat lloed, noe njaritakun iju lapalna: 'Idjlan hhijadan. Ladjeng diadjak dahar èta tatamoe koe Nabi Ibrahim, ladjeng mèsem éta tatamoe serta njingkir, hantu kersa dahar.

§ 26. Ladjeng mikir Duwi Sarah sareng Nabi Ibrahim gus njata jèn malaikat tiloeannana. Ladjeng mèsem éta tatamoe serta njaoer: Eh Siti Sarah sarawoeh Nabi Ibrabim, oelah sijun-sijun. Koering teh dipiwarang koe Jang Agoeng, ngadawoehkun wahjoening Widi ka adjengan kadoewannana. Nabi Ibrahim dipiwarang diparas; koedoe njoekoeran boeloe kèlèk djung koedoe digoenting. Ari salat, koedoe nganggo kopèjah serta ėta koedoe beresih. Oerang Islam djaga koedoe noeroetan kitoe. Éta ditarima pangabakti kabèh koe Pangėran. Djung dui timbalan Jang Widi Duwi Sarah koedoe nganggo geloeng malang; kersa Jang Agoeng, Ari salat, koedoe nganggo moekena; nja éta panganggo isteri; anoe ditarima pangabakti koe Pangéran. Malihna dui Sarah dipaparin poetra sahidji, pameget, langkoeng kasèp, dingaranan Nabi Ishak. Bakal noeroenkun nabi doewa, hidji Nabi Jakoeb sareng Nabi Joesoep. Nabi Joesoep bakal djadi Nabi Mangkoe-nagara agoeng. - Ditjaritakun Duwi Sarah ngadjerit nangis koe bawaning atoh, ladjeng njoesoeh ka pangkon rakana sareng ngarangkoel ka raka. Sakalangkoeng adjrihna mah koe tatamoe, sebab éta malaikat kabèh piwarangan [ 112 ]Pangéran. — ,,Koemaha petana boga anak kawoela tèh, da gus kolot, gus pegat getih?”

§ 27. Eta amit malaikat anoe tiloe téh ka Nabi Ibrahim, rék toeloej ka nagara Sadoemoe, nagari Nabi Loet, nabina Jang Widi. Oerang nagara Sadoemoe éta gawéna sok ngadjima boedjoer kabèh; hantu daék éwéan ka awèwè, pada aréwéan ka pada lalaki baé gawéna. Ing halé hantu aja anoe maréntah, Nabi Loet sakalangkoeng bendoena; èta sakabèhna anoe sok ngabool, hantu bunang ditjaram koe Nabi Loet, koedoe baé ngabool. Nabi Loet bendoe kaliwat, saoerna: Ari anoe kitoe kénéh baé, èta haram, banget hoekoemna. Kalakoean kitoe téh dosa gedé toer matak tjilaka balai ti Pangèran, siksa luwih gedè. Lamoen manéhna hajang arèwèan mah, kami boga anak awèwè, garulis pisan; kop èta kawin koe manéh, Paréntah Jang Agoeng. Eta oerang nagara Sadoemoe maksa manèh, hantu bunang diwoeroek koe Nabi Loet. — ,,Kami mah hantu sijun koe Pangèran.” —— Nabi Loet katjarita gerwana doewa; anoe sepoeh djenengannana Nji Wailah, ande anom djenengannana Sailah. Gulisna èta ditjaritakun sok bèbèdja ka gegedén kapir, jèn Nabi Loet sok mantat boedjoer, halta Nabi Loet djalma bersih, nabina Jang Widi, hantu pisan gorèng pagawéan, ilmoena sidik, amalna soetji.

§ 28. Ditjaritakun aja tatamoe, tiloe lobana, datang ka Nabi Loet, sareng karasèp, ngarora. Nji Wailah njahoun jèn Nabi Leet kasémahan koe èta djalma tiloe, toeloej dipoepoelihkeun koe Nji Wailah ka djalma loba, jèn Nabi Loet kasèmahan koe djalma tiloe, bakal didjima, mangkè ti puting. Eta djalma loba pada dangdan dèk néjang stmah Nabi Loet. Ladjeng éta sèmah matoer ka Nabi Loet: Hè sampèan, Nabi Loet, koedoe nijingkir masing djaoeh. Kawoela dipiwarang koe Jang Widi ngadatangkun bebendoening Pangéran ka oerang nagara Sadoemoe djung ka gerwa sampèan, ka Nji Wailah, katoet kabendon, dosana ngangaranan mantat boedjoer ka sampèan. Nabi Loet ladjeng angkat guguwatan bari nangis gegeroan, sabab njaah ka gerwa, hantu njana, hantu ngimpi gerwana bakal tinggalun karana dosa ka Pangèran. [ 113 ]Toeloeh aja sowara karoengoè, goedoeg goemoeroeh, hoedjan batoe goemoedoeg nja gedé. Aja sahidji batoe toelis, dititah ngageboeg hoeloe Nji Wailah, toeloej paèh. Èta batoe tjara hoedjan goeroedoeg nja gedè; batoe luwih loba. Remoek hoeloe Nji Wailah, pabaoer djung tanuh; awakna adjoer moedjoer. Ari gus kitoe malaikat Djabarail ladjeng ngagero, sowarana tjara gelap sèwoe disada; bareng boemi kèndjèlong kabéh serta dibalikkun, djalma paraèh, anoe aja di nagara Sadoemoe. Dalah datang ka ajuna ogė nagara Sadoemoe ngadjelong molongo baè.

§ 29. Ditjaritakun Nabi Ibrahim sareng gerwana Duwi Sarah kawas papangantèn anjar dui; tjara bahula baè asihasihannana. Ditjaritakun lila ladjeng bobot, hantu ditjaritakun lilana. Demi gus nepi ka salapan boelan, ladjeng medal pameget, sareng roepana kasep kabina-bina; ladjeng didjenenganan Nabi Ishak. Anoe djadi ratoe di Bétalmoekdas, ditjaritakun toeroen-toeroen Nabi Ishak. Ditjaritakun gerwa doewa; hidji Duwi Noerilah, anoe sepoeh Duwi Lawijan. Ari Duwi Noerilah poetra Nabi Loet ti Duwi Wailah. Ditjaritakun Nabi Ishak poepoetra Nabi Jakoeb ti Duwi Noerilah; poetrana dui Nabi Iljas ti Duwi Lawijan .

§ 30. Katjaritakun Bagènda Imran kagoengan poetra tiloe; Duwi Marjam tjikalna, Nabi Haroen noe panengah, Nabi Moesa anoe boengsoena. Nabi Moesa lisanna tjadèl; ukur bahulana dikoekoet koe gerwa Radja Pir'on, dipiwarang dahar tjane djung roehak sunu koc Radja Pir'on, dititah dipilih ka Nabi Moesa. Ana rèk dahar tjaoe, dihalangan koe malaikat Djabarail. „Lamoen sampéan dahar tjaoe, pasti sampéan dipaĕhan koe Radja Pir'on, sebab panjangkana kapir kabèh, lamoen sampean dahar tjaoe, murun dingaranan bakal ngalindih nagara sareng pandjenengan, - lamoen sampèan dahar roehak, murun dingaranan liwat nja bodo." Ladjeng Nabi Moesa njampurkun roehak, ladjeng dihoewapkun èta roehak koe Nabi Moesa, ladjeng toetoeng ilatna Nabi Moesa, manana djadi tjaděl. Arina sasakala harita wekasannana Nabi Moesa (?), da gus pasti bakal djadi nabi. [ 114 ]Ladjeng Nabi Moesa djadi ratoe; luwih kagèt Nabi Haroen, noe djadi papatih, djoeroe-basa ka djalma loba. Eta Nabi Moesa poegag kanabiannana, sebab hantu kagoengan poetra pameget, ngan kagoengan poetra isteri baè, manana karaton Nabi Moesa toemoeroen ka alona, djadi didoewakun nagara Mesir sareng nagara Bani Israil, nagara Mesir koe Nabi Halim, Bani israil koe Nabi Joesah.

§ 31. Ditjaritakun ukur mangsa djeneng Nabi Ilalim sareng Joesah djadi ratoe di nagara Mesir sareng nagara Bani Israil, èta katjaritakun samita Jang Agoeng diroeroegan perang ti Radja Sarsan. Kaliwat lobana baladna Radja Sarsan, toedjoeh keti. Radja Sarsan èta ngaranna tegesna Kom’Ad, tegesna pisan Kom Djabarin. Ditjaritakun Kom’Ad nja gède, nja loehoer; lamoen muntas di sagara, ngan wates toeoerna. Kaliwat gagahna djung perkosa, djung matak sijun. Eta arina perang, djalma téh ngan dirawoean baè doewa poeloeh, opat poeloeh, dikupul bad, toeloej dipangpèngkun ka sagara, toeloej paraéh, awakna gus ngarambang baè di sagara. Aja, dibantingkun ka loehoer goenoeng, remoek, adjoer, paraèh. Eta gèhgèr para Dipati nagara Bani Israil; djalma pating-parijung, para Dipati malaboer, para santana maringgat. Nabi Joesah sareng Nabi Halim kaliwat soesah nalangsa sadjeroning manah. Nabi Joesah sareng Nabi Halim ladjeng poewasa sareng salat ing saban-saban wengi; ta’at lawan hadjat, serta hantu anganggo handèra. Toeloej neneda ka Jang Widi, anoe sipat koedrat, anoe kawasa maéhan. Toeloej aja sowara karoengoe: Hè Nabi Joesah sareng Nabi Halim, oelah sijun-sijun manèh; potong baé buhungna Kom’Ad.

§ 32. Ladjeng nabi doewa tèh dangdan anjangking pedang tamsir, titilar Nabi Moesa, kadoewa pedang wasijat, djung panah doewa sèwang, ladjeng angkat ka pangperangan. Ari gus soemping ka pangperangan, ladjeng sarangèngè dipanah, goemoeloedoeg ti langit. Salobana malaikat noetoepan sarangèngè koe djangdjangna, ladjeng poék hantu kira-kira, hantu aja anoe katingali. Eta Radja Sarsan hantu ngandel; ladjeng nabi doewa téh loentjat ka Radja Sarsan, ladjeng [ 115 ]ngarajap kaloehoer, munang opat djongdjongan, kakara nepi kana taktakna. Ladjeng matek pedang nabi doewa tèh, ladjeng buhungna Radja Sarasn digorok koe pedang, karasa pangrasana toema atawa rungit. Toeloej dioesap nabi doewa tèh, njorodot ragrag kahandap serta tidjengkang. Ana datang kana tanuh, tjalangap baè nabi doewa teh satengah paèh. Ladjeng ngarandang nabi doewa tèh tina enggon kapaèhan Radja Sarsan, toeloej njingkir. Ditjaritakun malaikat Djabarail petak ngagero saperti sowara gelap sèwoe, disada bareng; toeloej roeboeh Radja Sarsan, toeloej boemi gèndjelong langit rèk roeboeh, saboewana bangkèna Kom’Ad saroewa djung goenoeng Oehoed.

§ 33. Ditjaritakun Nabi Haroen poepoetra Haris, lan Haris poepoetra malih Nabi Hhidjlik, lan Nabi Hhidjlik poepoetra Moenipa. Moenipa poepoetra Nabi Oedjèr; Nabi Oedjèr poepoetra ’Aisja. ’Aisja djadi ratoe di nagara Mesir; kaandih koe ratoe kapir, ’Aisja angkat kana luwung djoerang, ladjeng midamel lemboer ditengah-tengah luwung, pernahna kalèr ti nagara Mesir, ladjeng dingaranan lemboer Askara babakannana Ki’Aisja. Ladjeng ngadegkun masigit lutik, patapaannana di sisi-sisi taman, ladjeng dibilik. Saban-saban puting hantu pegat njepi, salat tá’at sareng hadjat. Ari ti burang poewasa, aneda toeloeng ka Jang Widi miwah ka para Anbija, sjafá’atna anoe diteda. „Ja Allah, Pangéran anoe moerba ka sa’alam kabèh, Goesti para Nabi, moegi-moegi noeloengan ka moe’min anoe masakat, anoe diroeksak koe kapir. Kalangkoeng malarat oemat Goesti, anoe moe’min.” Toeloej aja pangèling Jang Agoeng ka ’Aisja: Hè ’Aisja, ajuna manèh masing sabar hulaan sakudung dui; djaga ditoeloengan koe Jang Widi. Bakal aja manoesa, boedak tjabol, datang, nanging arina dijoek mah, saroewa djung djalma loba, ngan arina nangtoeng, koerang loehoer. Lamoen datang èta boedak, ngalahkun ka noe kapir, djung karaton gedè sorangan, hantu aja noe madanan. Tjatjak anoe kemit sapoè-saputingna tara koerang tina toedjoeh rèboe lobana.

§ 34. Ditjaritakun ’Aisja ladjeng poepoetra pameget serta [ 116 ]tjabol, ladjeng dingaranan Nabi Daoed. Agoeng Nabi Daoed, poepoetra Nabi Soelėman; Nabi Soelèman poepoetra Sang Oedajana; Sang Oedajana poepoetra Sang Perman; Sang Perman poepoetra Kèdang; Kèdang poepoetra Manan; Manan poepoetra doewa: Ali Imran, anoe djadi ratoe di nagara Bani Israil, doewa Nabi Djakarija. Nabi Djakarija poepoétra Nabi Jahja, nja èta nabi anoe kinasihan koe Allah mangsa orok kènèh ogè: kur mangsa diajoen, gus djeneng nabi. Ditjaritakun Ali Imran poepoetra isteri, djenangannana Duwi Marjam. Duwi Marjam poepoetra Nabi Isa Roh Koedoes, sakalangkoeng saktina, jasa ngarihoepkun anoe gus paèh sareng jasa ngadamel manoek koe lutak ladjeng hiber di awang-awang. Ditjaritakun Nabi Isa dina mangsa waktoe magrib disaoer ka langit ping pat; kersa Allah Taala siga anoe ngagotong. Iboena Nabi Isa moentangan, kersana hojong miloe. Nabi Isa ngalahir: Èh iboe, oelah miloe, karana hantu aja timbalan Jang Widi. Djaga ogè murun papanggih djung koering; di poè kijamat nja pipapanggihun. Moal tjidra kersa Jang Widi ka kawoelana; saketjap moal salaja, pasti papanggih. Kang iboe oeloek salam ka kang poetra sareng toeroen lalaoenan bari nangis.

§ 35. Ditjarilakun Nabi Ibrahim poepoetra pameget, sareng kasėp roepana ti Njai Duwi Sarah; djenengannana Nabi Ishak. Ari poetra Siti Hadjar djenengannana Nabi Ismail, djadi ratoe di Bètalmoekdas. Wiwitan aja koerban, awit Nabi Ismail moengkoer baé, ladjeng digantian koe embè, djadi salamet Nabi Ismail, ngan embè anoe kapuntjit tamab, toeloej paèh èta embè. Ditjaritakun Nabi Ismail poepoetra Nabi Sis; Nabi Sis poepoetra Moekawa; Moekawa poepoetra Moetawa’; Moetawa’ poepoetra Malad; Malad poepoetra Malak; Malak poepoetra Pekir; Pekir poepoetra Moelar; Moelar poepoetra Madarkah. Madarkah djadi ratoe di nagara Koerès. Madarkah poepoetra Adjimah; Adjimah djadi ratoe dui. Adjimah poepoetra Kinanah; Kinanah poepoetra Tapsir; Tapsir poepoetra Galib; Galib poepoetra Abdoelmanap; Abdoelmanap poepoetra Hasjim; Hasjim poepoetra Abdoelmoetalib; [ 117 ]Abdoelmoetalib poepoetra Abdoellah. Ditjaritakun Abdoellah gerwaan, munang poetri gulis, djenengannana Duwi Aminah; Aminah poetra Radja Pandita di Tihamah. Ditjaritakun Duwi Aminah, ari kahatoeran, kempot pipina, serta bentik panangannana. Ditjaritakun Abdoellah poepoetra Kangdjeng Nabi çm, dipedalkunnana di malem Isnèn, tanggal doewa-belas boelan Moeloed taoen dal. Ditjaritakun lilana taoen ti wates Nabi Moehammad çm gus munang dalapan rèboe poendjoel opat poeloeh hidji taoen, meneran di taoen wawoe itoengan dui ti wates Nabi Adam ka doenja; dikoempoelkun dui sareng hidjrah Nabi, ajuna djoemlah gus munang salapan rèboe doewa ratoes poendjoel opat poeloeh doewa taoen.

§ 36. Ditjaritakun anoe nginangan Kangdjeng Nabi Moehammad oerang lemboer Sa’idah, djenengannana Nji Halimah, kaliwat nja miskin. Ari barang nginangan Kangdjeng Nabi, èta ngadak-ngadak bunghar baè, sareng gulis roepana. Ari tjarogèna Nji Halimah djenengannana Ki Haris, djalma woedoe kana sagala kalakoean, sebab panonna merem. Ari barang nginangan Kangdjeng Nabi çm, ngadak-ngadak tjagur meremna. Ditjaritakun gerwana Kangdjeng Nabi Moėhammad, èta kabèhna salapan, garulis serta jasa kabèh ibadah, poewasana Isnèn Kemis. Ditjaritakun gerwana anoe sepoeh wastana Njai Siti Patimah, tegesna Duwi Hadidjah, poetra Radja Walad. Kadoewa Siti Aisjah, poetra Aboebakar Çidiq, anoe tjalik di nagara Madinah, anoe luwih bunghar, asalna ti nagara Mekah. Kaopat Siti Mèmoenah, poetra Radja Piroedj kapir di nagara Malak. Kalimana Siti Djènab, poetra radja kapir. Kagenep Duwi Saplah; katoedjoeh Duwi Sapsa, poetra Radja Moesrik; kadalapan Oemi Salamah, poetra Radja Oemar Paroek, poetri toeroen ti goenoeng. Ditjaritakun gerwa kamumut Kangdjeng Nabi djenengannana Duwi Marjah, poetra Radja Roem, sarirana lenggik ramping, gulis, tangginas ngawoela, regep pantes tata-karamana. Soesoena kakara njungsung, da poetri masih lulik; kaanggona ngawoela. Dianggo kakasih koe Kangdjeng Nabi; sadjungkal hantu munang pentjat, koedoe baẻ dikoekoehan burang puting. Sadaja gerwa [ 118 ]Nabi sengit aningali ka Duwi Marjah. Ari tjalik Nabi, koedoe digèdèngun baè.

§ 37. Ditjaritakun ari basa Siti ngaranna gerwa Nabi; ari gerwa djadjamahan Kangdjeng Nabi doewa poeloeh lobana, tegesna bobojongan ti noe kapir. Ari poetra Kangdjeng Nabi, èta dalapan lobana, isteri opat, pameget opat. Ari tjikalna Duwi Patimah Niksi; kadoewa Duwi Roekijah Eroem; katiloe Kalsoem; kaopat Siti Djènab. Poetra pameget tjikal pameget Bagènda Kasim; kadoewa Çalib; katiloe Lahir; kaopat Toehar; èta kabèh poepoes lutik kènèh. Ari Kangdjeng Nabi jalikna di nagara Madinah munang tiloe-likoer taoen, ditjaritakun dipaparin pangèling, mangsa rèk poepoes adjal aralna basarijah. Ari tatkalané poepoes Kangdjeng Nabi di malem Isnèn, wajah ba’da isa, boelan Moeloed, tanggal doewa-belas, taoen wawoe. Geter pater saboewana; goenoeng roegroeg, sagara katjelok, bèntang ragrag, sarangèngè boelan pada garahanan, sirep dedet saboewana. Sadaja pada narangis saboewana kabèh, pada bingoeng kapijoehan. Para wali narangis sadaja, èjar moerangkalih, narangis moe’min moeqadammoe. Gus poegoeh isteri anjembah, sebab ditilar koe Panoetan. Ditjarilakun saoengkoerna Kangdjeng Nabi Moehammad, anoe djeneng ratoe di nagara Madinah, rempag para wali kabèh èta Goesti Aboebakar Çidiq Panatagama, ija Marhoem wa'ali Panoetan Nabi waqoedratoe’lislám. Ukur mangsa Aboebakar Çidiq djadi ratoe, luwih keras paréntahna kana salat, kana sijam, djakat, adoes djoenoeb, pitrah, moenggah hadji, nikah, bab waris. Soenat sareng perloe, sadaja èta koedoe dilampahkun; maka saha-saha anoe hantu noeroet ka parèntah radja, èta didjarah, dipaèhan,

§ 38. Ari lawasna djadi ratoe munang doewa taoen, ladjeng poepoes, digantos koe Goesti Oemar Paroek, anoe djadi ratoe di nagara Madinah. Eta rempag para wali kabèh, Goesti Oemar Paroek didjoengdjoeng djadi ratoe, Sang Nata Goesti Oemar Paroek Senapati ingalaga, ’abdoe’llah waǎmíroe’lmoemini’na, Panatagama. Mangsa djoemeneng Goesti Oemar Paroek djadi ratoe, munang bojongan sèwoe nagara. [ 119 ]Kalangkoeng gagahna Oemar Paroek, ambek dina pangperangan Para radja toendoek kabèh, sararèba ka Madinah. Ngan munang dalapan taoen, ladjeng poepoes sabiloe'llah. Sasedana Oemar Paroek digantos koe Oesman, djadi ratoe di Madinah, didjenengan Sang Ratoe Sajjidina Oesman Soera Narapati ingalaga Doenoer Sèna Marhoem Sajjidina Panatagama ’abdoe’rrahhmán, amiroe'lmoeninina waqoedratoe’lislám . Lawasna djeneng ratoe munang opat taoen, ladjeng poepoes, munang bojongan doewa-belas nagara. Saoengkoerna Oesman digentos koe Goesti Ali, didjenengkun Noerpati Ali Moertadla. Gerwana Siti Patimah ; ditjaritakun Siti Patimah poepoetra doewa : Bagènda Hasan, anoe sepoeh, Bagènda Hoesén, anoe anom. Bagènda Hasan gus poepoes, gantina Bagènda Hoesèn njarira. Ladjeng gerwaan dui Ali ka Duwi Koerèsin, poetra Amir Hamdjah ti nagara Azrak. Ditjaritakun Duwi Koerèsin poepoetra opat: hidji, Moehammad Hanapijah; kadoewa, Toegan Toerki; katiloe, Ibrahim Astar; opat, Oemar Bagdad. Èta kabèh Poetra ti Duwi Koerèsin pada djadi ratoe kabèh, sèwang nagara.

§ 39. Ditjaritakun Radja Jadjid Kalam, poetra Mahawijah, djadi radja Esam. Ditjaritakun kagoengan manah hajang ngalamar poetra Radja Roem, djenengannana Soeltan Irman, ajana di nagara Madinah, djenengannana Duwi Seri Banon, kalangkong tina èndahna , tjahjana montjorong tjara wèdadari ukur ngalajoeng. Ditjaritakun Radja Jadjid Kalam ngandika ka Aboe Hoerèrah, papatih djero (ari papatih loewar Ki Maron): Hè Aboe Hoerèrah, Maron, ajuna manèh lalumpang ka Madinah, guwat-guwat iju datangkun panglamar kami ka Seri Banon Ningsih. Sakalangkoeng nja bogoh, sore isoek koe kami didago-dago moega-moega kapigerwa koe kami. Ladjeng patih doewa tèh amit sareng anjembah. Ditjaritakun bahula Goesti Ali kagoengan boedak sahidji isteri ngaranna Duwi Lasmaja, anak Djin Abidin Azrak, kagoengan sahidji poetra pameget, tara ageng loehoer sareng Bagènda Hoesèn, dingaranan Masiboen Kaka, angiring ka raka, ameng-amengan sareng Bagènda Hoesèn di Ioeloeroeng. Ukur wajah ba'da [ 120 ]asar pada nitih koeda baè papanggih djung Patih Aboe Hoerèrah. Bagenda Hoesèn mariksa: Hè bapa Aboe Hoerèrah dèk kamana manèh? Patih doewa anjembah: Noen, djisim abdi dipiwarang koe Radja Jadjid Kalam ti nagara Esam, dipiwarang ngalamar Seri Banon di nagara Madinah. Manawa kapareng sareng kersaun rèk dianggo gerwa Mangkoenagara Esam. Hantu aja dui, anoe diadjeng-adjeng koe Radja Jadjid Kalam, ngan Poetri Seri Banon, anoe katjipta dina djero manah.

§ 40. Mèsem Goesti Hoesèn sareng ngalahir: Hè bapa Hoerèrah, kami mihapè panglamar titoekang baè, lamoen gus poegoeh wangsoelna Seri Banon. Manawi soediun ngalaawak kawoela, santeri bodo toer malarat. Aboe Hoerèrah hatoer: Soemangga, ladjeng loemampah ka Seri Banon. Kasampak ukur tjalik sareng diadep-adep koe baboe-baboe. Sèrab Ki Patih ningali roepa Seri Banon; sakalangkoeng adjrih Ki Patih, maksa oendjoekan sareng njijoem panangan: Djisim abdi, noen Goesti, dipiwarang koe Radja Jadjid Kalam ti nagara Esam, sedja ngalamar ka gamparan Goesti. Manawi pandoek sareng kersa Goesti. Seri Banon hantu njaoer, sirep, munang semoe emboeng, nepi ka soeroep sarangèngė. Ki Patih oendjoekan dui: Noen, djisim abdi dipiwarang koe Goesti Hoesèn ngalamar ka adjengan Goesti. Manawi pandoeka kersa ngaloemajankun ka santeri, matak karoenja, nja bodo sareng langkoeng nja malarat. Mèsem Seri Banon, kahatoeran, waosna ngagebjar tjara kilat toer tjahja koewoeng-koewoengan, lir inten diroepakun djalma. Ditjaritakun patih doewa amit wangsoel ka Seri Banon sareng anjembah. Ladjeng angkat, hantu ditjaritakun di djalanna. Datang ka karaton Radja Jadjid Kalam, ladjeng anjembah sareng dihatoerkun satingkah-polahna kabèh. Èta Jadjid Kalam langkoeng bendoena, dadana burum, biwirna koemedoet tiloehoer tihandap, tjara anoe rèk maèhan ka noe hantu boga dosa.

§ 41. Ditjaritakun Seri Banon apikir sedjeroning manahna: Pikoemahaun awak kami, lamoen lakian ka Jadjid Kalam? Enja soegih tamah doenja-barana, ngan bakal sangsara djaga [ 121 ]di naraka, toeloej disiksa. Lamoen aing lakian ka Hoesèn, ngan murun moekti djagana di ahèrat, toeloej ka sawarga. Èta sawarga sahidji ditandingkun djung titoe ratoes alam-doenja, gedè kènèh sawarga. Ladjeng Seri Banon njerat, kiju oenina Serat dateng Djoeragan Goesti Hoesèn. Lamoen enja sampéan rèk ngersakun ka diri koering, agè-agè tjalik ka imah koering, sareng oerang ladjeng nikah bae. Manawi kaselek datang ratoe, anoe ngalamar, temahna djadi perang gedè. — Goes kitoe Goesti Hoesèn nampi serat, ladjeng ènggal-ènggal angkat sareng Masiboen. Hantu lila di djalanna, soemping ka boemi Seri Banon. Gus njampak sadèrèk-sadèrèk, kabèh gus koempoel, ladjeng mikah di poè Isnèn, woelan Moeharam, tanggal sapoeloeh, taoen dal, mangsa katiga. Saba’da nikah ladjeng papanggih Seri Banon sareng kang raka Bagènda Hoesen, kalangkoeng sonona asihna, sinian soeka-boengah alah batan ngarangkoel anak. — Ditjaritakun Radja Jadjid Kalam ngandika ka papatih doewa: Hè patih doewa, ajuna, lah, pada lumpang ka nagara Madinah, poegoehkun perkara Seri Banon, daèkun atawa hantu. Saoepama nampik, hantu daèkun, koe kami rèk digempoer nagara oerang Islam, rèk didjiun tanuh burum. Lamoen Seri Banon daěkun, èta koedoe kabawa koe manèh, koe kami dèk dipagag, koe djalma sanagara. Patih doewa amit sareng anjembah. Lampahna gagantjangan, datang ka Madinah. Kapendak Seri Banon gus nikah ka Bagènda Hoesén. Patih doewa wangsoel dui ka nagara Esam, hatoer oeninga salampahna ka nagara Madinah. Kaliwat bendoena Radja Jadjid Kalam, omongna hajang ngaroeroegan inja baè, lamoen atjan leboer mah nagara oerang Islam, ngan munang kagok sautik, sebab Bagenda Ali masih hiroep kènèh.

Tamat.

Wallahoe a’lam bi’ççawabi.