noeng-goenoeng, ari goenoeng anoe rada loehoer lain tebèh wètan tatapi di tebèh koelon tanah Hindia Nèdèrlan tèja.
Eta goenoeng-goenoeng meh kabèh goenoeng kawahan anoe ngabidjilken atawa hasup tjara goenoeng Gedè djung goenoeng Tangkoeban-parahoe, atawa leboe tjara goenoeng Soemèroe atawa djeblog djung batoe tjara goenoeng Merapi (taoen 1872.) Tidinja goenoeng anoe sakitoe sok banget katjida ngaroeksakna kana tanah noe dukut kadarinja. (Goenoeng Galoenggoeng taoen 1822.)
Nadjan kitoe oge djalma-djalma koedoe moedji soekoer ka Pangèran karana lamoen tu aja goenoeng kawahan murun mindeng ti batan ajuna aja lini, malah lini tèh luwih banget.
Tanah Hindia enggus sohor koe tini rèjana tjipanas, aja anoe hadè pisan kur djalma noe kataradjang koe radang atawa kasakit anoe sèdjèn. Dina pigoenoengan sok kapanggih goeha-baroewang atawa lijang dimana bidjil hawa noe matak tjilaka ka sato-sato malah ka djalma oepama kasesep koe manèhannana.
§ 4.
Tanah Hindia nja panas malah nja rèja tjaina tidinja noe matak tanuhna sok aloes ; aja ogè anoe gorèng tatapi tu pati rowa. Panasna hentu saroewa. Di mana tanah loehoer rada tiis ogè ; di mana tanah handap nja panas. Moenggoehna oesoem aja doewa. Oesoem halodo (ti boelan April nepi ka boelan Oktober) djung Oesoem ngetjrek (ti boelan Oktober nepi ka boelan April.)