Lompat ke isi

Kaca:Soendanesche bloemlezing - legenden en Moslimsche leerboekjes.pdf/27

Ti Wikipabukon
Ieu kaca geus diuji baca

13

tieve hulpwerkwoord oer. Van de opene zijn hè, bo en bu=wu tusschenwerpsels. Ha komt alleen voor als laatste lid van eenige stammen en woorden met vragende beteekenis, z. a. naha, saha, iraha. De overige open wortels van twee letters maken groepen uit van twee of drie wortels, die in beteekenis verwant zijn. Enkele daarvan komen niet meer afzonderlijk voor, maar worden aangetroffen in andere Soendanesche woorden, en zij zijn in cursief opgegeven. Die groepen zijn de volgende: ka, ki, koe; ta, ti, toe, tu; pa, pi, poe; ga, gi, gu; da, di, doe; ba, bi, boe; ja, joe, ju; ra, ri, roe; sa, si; na, ni, noe; ma, mi, moe. ---De drieletterige wortel njá is een zamentrekking van ni+a, terwijl de achtervoegsels an, *kan=kun en de woorden poen en sing genasaliseerde versterkingen zijn van a, ka, poe en si, en tah, tèh=tih, toeh, jah en sih gegutturaliseerde versterkingen van ta, ti, toe, ja en si. Versterking van tweeletterige open wortels met praedicatieve beteekenis door een sluitenden medeklinker komt meermalen voor, en zoo ontstaan dus wortels uit wortels, onder anderen boeh en boes uit boe en goeh uit goe. Soms ontstaat weder uit zulk een versterkten wortel door klankaanwas een nieuwe vierletterige wortel, bijv. broes uit boes. ---Uit an zijn nog de beide wortels un en on gegroeid, die thans alleen als achtervoegsels voortkomen. Gè en kè zijn door klankverscherping ontstaan uit gi en ki; mah is een versterking van ma, jèn en pon zijn zamentrekkingen van ji+an en poe+an. Denkelijk is aing ontstaan uit *ai=a+i en tjoe uit toe.
§ 16. De veelletterige wortels, waarvan de meeste drieletterig, en sommige ongetwijfeld versterkingen van tweeletterige zijn, behooren met uitzondering van een zeer klein aantal tot de werkwoorden. Die uitzonderingen zijn: kur, tas, prah, gus, doeh, duh, bis, bet I=wet, boh, blèg, breng, han=ngan, hih, hèh, his, hum, hèg=sèg, hug=sug, wah, lah, luh; tjah=djah=